Inferno canto II° in campobassano
INFERNO Canto II° tradotto da Ugo D’Ugo
U juornë zë në calavë e l’aria scura
lëvavë l’anëmalë chë stannë ‘nterra
da lë fatijë lorë, e i’ sultantë
më prëparavë a cummattë
kë lë problémë e kë la pietà
che distraë la mèntë che nn’ sbaglia.
O Musa, o genië, mo m’aiutatë;
o mèntë fa ca i’ scrivë chéllë ch’hajë vistë,
mo qua zë védë la tua nobblitàtë.
I’ ‘ncumënzavë: “ Puèta chë më guidë,
guardë la vërtù mia, s’essa è fortë,
primë chë a ‘stu passë gruossë i’ m’affidë.
Tu dicë che dë Silvië u parèntë
ancora vivë e véggëtë, all’eternità jèttë
e fu in carnë e ossa;
però se u némmichë d’ogni malë
curtésë è statë, pënsannë tuttë l’ effettë
ch’avèa ‘scì da issë,e chi e qualë
nën parë indegnë a n ómë dë cërviellë
ch’issë eva dë la cara Romë e dë l’impèrë
all’auto cielë dë lu “ padrë distantë”;
la quala a u qualë, a vulé di’ la vërëtà,
éva stabbilitë pë’ luoghë sante,
addò sta u successorë dë Sant Piérë.
Pë chesta juta a la quala dai tu vantë
sëntèttë cosë chë so’ statë causa
dë la vittoria e d’u papalë ammantë. (v.27)
Jèttë p’u Vas d’elezionë
pë purtà cunfuortë a chella fedë
ch’è inizië dë la vija dë salvezza.
Ma i’ pëcché haja mënì? O chi u përméttë?
I’ ‘n so’ Enea, e né Paulë so’!
Né degnë a cósë a che né ijë né n’autë credë.
Pëcché, se a mënì chë te i m’abbandonë,
témë ca la mënùta nën sia pazzija!
Scié saggë e tu capiscë a mme ca nën so’ pazzë.
E cumm’a quillë ca nën vo’ cosa chë nën vuleva
e rëpënsannë cagna u pënsierë,
‘ccusì da ‘ncumënzà tuttë zë léva
Talë e qualë facivë ijë ‘nnant’a chella scura costa
pëcché pënsannë avviai la ‘mpresa
che all’inizië éva assai tosta. (v.42)
“ se i’ t’hajë buonë‘ntisë “
rëspunnèttë d’u grand’ome chell’ombra
“ l’anëma tua è vigliaccamentë uffesa,
e che tanta votë piglia all’ ómë
talë che d’unurata ‘mpresa ru scusiglia,
cumm’è fauzë a vëdé bestia al’ombra,
da stu pënsierë accorrë ca të sciuoglië “.
Të contë pëcchè i’ mënivë e chë sentivë
all’inizië chë dë te më dulivë.
I’ stèa tra chellë chë stannë suspesë
e na femmëna më chiamattë, beata e bella,
talë che a cummannarmë i’ lë cërcaië.
Luccëcavënë l’uocchië suo’ cchiù dë na stella
e ‘ncumënzattë a dirmë docë e lènta,
kë vocia d’angëlë, la parola sua
“ O anëma curtesa mantuana,
la quala dë fama ancora a u munnë dura
e durarrà quantë u munnë è luntanë,
l’amichë mie’ e no dë la vëntura
dent’a la deserta spiaggia è fërmatë
‘ccusì ca u camminë ha gëratë pë paura
e témë ca nën zë sarà già spërdutë,
pë quantë i’ da ‘ncielë hajë sëntutë.
Mo muovëtë e kë la parola to’ furbita (v.67)
e kë quantë po’ servì a salvarlë
aiutëlë sì, ca ijë në so cunsulata.
I’ so’ Beatricë, chë të faccio jre;
venghë da u luoghë addò dësidërë turnà,
amorë më smuvèttë, ca më fa parlà.
Quannë stènghë ‘nnanz’a u Signor mijë,
dë te më vantë spissë a Issë.-
Tacèttë allor , e po’ ‘ncumënzaië ijë:
- O donna dë vertù, sola pë la quala
l’umana specia supëra ogne ccosa
da quillë cielë chë te’ ména ciérchië,
tantë m’aggradiscë u cummannë tuë,
che a ubbëdì, già fussë pë me tardë;
cchiù nën sta mutivë dë dirmë dë ‘l tuo valorë.
Ma dimmë la causa ca nën të rëguardë
da scégnë quassottë a ‘stu centrë
du larghë luoghë andò turnà tu amë ?-
- Da che tu vuo’ sapé tantë dë me
të dichë ‘n brévë – më rëspunnèttë,
- pëcché i’ nën témë dë mënì quaddentrë.
Timorë z’avé sultantë dë cosë
chë hannë forza dë fa all’autë malë;
d’autë no, pëcché i’ ‘n so’ paurosa.
I’ so’ fatta da Ddijë , pë mèrëtë suo’, talë
ca la mësèria vostra nën më attocca,
né sciamma dë ‘st’incéndië a me assalë.
Donna gentilë ‘n Cielë chë zë commuovë
d’u ‘mpedimentë andò i’ të mannë,
ccusì che malë judicië langoppë n’ valë.
Chesta addummannattë a Lucia, in sua dumanda,
e dicèttë: “ mo, abbësogna, u fedelë tuë
dë te e ijë a te t’u raccumannë”.
Lucia, nemica d’ogni crudelë,
zë muvèttë e mënèttë a u postë addò i stèa,
chë stévë ‘kë l’antica Rachélë.
Dicèttë:” Beatricë, vera laudata da Ddijë,
pëcché nën succurrë quillë chë tantë amastë ,
chë scèttë pë te da la vulgara schiéra?
Nën sièntë tu la pietà du chiagnë suë?
Nën vidë tu la morta, chë u cummattë,
né la sciumana andò u marë ‘nz’avantë?”
‘Ncopp’a stu munnë maië cë so’ statë përzonë sveltë (v.109)
a fa l’interessë propië, o a scappà a dannë lorë,
cumm’i’,dopë ‘stë parolë dittë,
mënivë quassottë da u mijë beatë scannë,
fëdannëmë dë la parola tua unèsta,
che unora te e chillë che sëntitë t’hannë. - (v.115)
Dopë chë më dicèttë chéssë,
l’uocchië lucèntë lagrëmannë, zë gërattë;
perciò më facèttë mënì cchiù priéstë.
E mënivë a te ‘ccusì, cumm’essa zë gërattë;
annanz’a chélla fiera i’ të lëvavë,
che da la bella muntagna l’accurciatora të sbarrava.
Dunchë chë è? Pëcché, pëcché të firmë? (v.122)
Pëcché tanta paura u corë tuë allatta?
Pëcché curaggë e sincerëtà nën tiénë,
dopë che talë tre femmënë bënëréttë
zë curënë dë te a la corta d’u Cielë,
e quillë chë dichë tantë t’appruméttë?-
Cummë lë fioréttë d’u jélë dë la nottë,
chiëgatë e chiusë, dopë ch’u solë ‘nghianca
zë rizzënë tutt’apiértë ‘ngopp’u stélë,
talë më facivë stanca dë la vërtù mija,
e tanta buonë curaggë më mënèttë a corë,
che i’ cuminciaië da përzona sincéra:
“ Oh, piatosa chella chë më succurrèttë
e tu curtesë che ubbëdistë svèltë
a lë parolë ch’essa të dicèttë!
Tu scié fattë modë ca i’ më dëspunéssë
a mënì, kë lë parolë tuë,
ca i’ so’ turnatë a u primë proposëtë.
Mo va, ca unë sulë è u vulerë nuostrë:
tu guidë, tu signorë , e tu maestrë “.
Accusì dëcivë;e po’ më muvivë subbëtë,
entraië p’u canmminë autë e frundusë.
Visite: 285