INFERNO canto III° in campobassano
INFERNO Cano III° (tradotto da Ugo D’Ugo)
PË ME ZË VA PË LA CËTA’ DULENTË,
PË ME ZË VA NELL’ETERNË DULORË,
PË ME ZË VA TRA LA PËRDUTA GENTA
GIUSTIZIA MUVETTË IL MIO ALTO FATTORE
FACETTËMË LA DIVINA PUTESTA’,
LA SOMMA SPËRANZA E U PRIMË AMORË
ANNANZ’A ME ‘N CË STEANË COSË CRIATË
E NE’ ETERNË, E I’ ETERNË DURË.
LASSATË OGNI SPËRANZA , VU’ CH’ENTRATË.
‘Stë parolë dë saporë scurë
vëdivë scritte ‘ncopp’a na porta;
pëcché ijë: << Maestrë, u sensë lorë m’è durë>>,
E issë a me, cumm’a përzona attenta:
<<Qua zë cummiénë lassà ogni suspiéttë;
ogni paura cummiénë ca qua sia morta.
Nu’ sémë mënutë a u postë addò të so’ dittë
ca tu aviscë vistë la genta addulurata
c’’ha perzë u bénë d’u cerviéllë.>>
E dopë che kë lë manë m’appicciattë
e giuiusë ‘nfaccë, pë më dà cunfuortë,
më mëttèttë a cuntë dë ségrétë cósë.
Qua suspirë, chiagnë e autë guaië
rësunavënë pë l’aria senza stellë
pëcché ijë më mëttivë a chiagnë.
Tanta dialèttë, bruttë parlatë, (v.25)
parolë dulurósë, dittë arrajatë,
vucë autë e fiochë, e rumurë dë manë kë lórë
facèanë nu casinë, chë zë vérë
sempë, ént’a chéll’aria continuamentë scura,
cumm’a la réna quannë svënduléja.
E i’ che pë la paura m’évë missë lë manë ‘nfrontë ( v.31)
dëcivë: << Maestrë, ma è quillë chë sèntë
e chë genta è, chë parë da u dulórë affranta?>>
E issë a me: << Stu misërë modë
tiénnë l’anëmë tristë dë chillë
che vëvévënë senza colpa e senza loda.
Mmischiatë so’ a quillë malë coro
d’angëlë che ‘nzë rëbbëllannë
né fosërë fédélë a Ddijë, ma a lë fattë lórë.
Lë cielë lë cacciannë pë nn’èssë mènë bèllë
né u funnë dë lu ‘mbèrnë lë rëcévë
ca manchë na gloria lë rëbbèllë avissënë da lórë.>>
E i’: << Maestrë, chë è tuttë stu dulórë (v.43)
ca lë fa lamëntà accusì fortë?>>
Rëspunnèttë: << Të dichë in brévë:
chistë ‘ntiénnë spëranza dë mortë
e la vista lórë cëcata è vasscia vasscia
ca ammìriënë ogni auta sórta.
Fama dë lórë u munnë tacë;
dë misericordia e giustizia lórë nën so’ dégnë;
nn’ raggiunamë dë lórë, ma guarda e passa:>>
E i’ che guardannë, vërivë nu ‘nsignë
e che gërannë curreva tantë sveltë
che d’ógni sosta pareva indégnë
e arrétë lë mëniva na longa fila
dë gentë, acché nën ci avessë crëdutë
che tanta muórtë n’avèanë fattë.
Dopë ca i’ në rëcanuscivë a unë,
u vërivë e rëcanuscivë l’ombra dë quillë
che pë paura facettë u gran rifiutë. (v. 60)
Subbëtë capivë e fui cèrtë
che chésta éva la sètta dë lë cattivë
a Ddijë, e spiacentë a l’amicë suó’.
Stë sciauratë, che mai so’ statë vivë,
évënë smanënutë. pëzzëcatë assaië
da muscunë e da vespë chë stèanë là.
Essë striavënë la faccia lórë dë sanghë,
che, mmischiatë a lë lagrëmë, a le piedë lórë
lë rëcuglievënë lë viérmë.
E po’ che a guardà ancorë më mëttivë,
vëdivë gentë a la riva dë nu gruossë sciumë ;
pëcché i’ dëcivë : << Maestrë , fammë u piacerë
che i’ pozza sapé qualë so’, e qualë usë
dë trapassà lë fa paré ‘ccusì sveltë
cumm’i’ capischë pë’ stu pochë ‘e lucë>>.
E issë a me: << Lë cósë të sarannë déttë
quannë nu’ cë fërmamë
‘ncoppa a la trista riva d’Acherontë.>>
Allora, scurnusë e kë l’uocchië vasscë, (v.79)
mantënènnëmë k’u parlà ca ‘nfussë uffesa,
a fin’ a u sciumë dë parlà tacivë.
E ècchë vèrzë dë nu’ mënì pë navë
nu viécchië ghianchë dë capë e pilë,
alluccannë: << Guaië a vu’, anëmë dannatë!
Nn’ sperate maie vedé u ciele!
I’ venghë pë mënarvë all’auta riva
a u scurë ètèrnë, a u callë e a u jélë.
E tu, chë staië là, anëma viva (v.89)
sëparëtë da chistë chë so’ muortë.>>
Ma po’ che vëdèttë ca i’ nën më lëvavë
Dicèttë: << P’auta vija , p’autë puortë,
no qua, a n’auta spiaggia tu può passà;
nu legnë cchiù lëggiérë cummiénë chë të porta>>.
E la guida a issë: <<Caron, ‘ntë ‘nguijatà
zë vo’ j’ ’ccusì colà andò zë pò’
chéllë che vò’, e cchiù nn’addummannà.>>
Quindë z’azzëttènnë lë varvosë gótë
a u nucchierë da la mëlmosa paluda
che attuornë all’uocchië dë vampa tënéa lë rótë.
Ma chell’anëmë, che évënë tristë e nudë (v.100)
cagnannë culorë e sbattévënë lë diéntë
appena che sëntènnë lë parolë durë.
Astumavënë Ddijë e lë pariéntë,
l’umana specië, u postë, u tiémpë e u sémë
dë la sumènta lórë e dë la lórë origgëna.
Po’ zë riunènnë tuttë quantë inziémë
chiagnènnë fortë, a la riva malvagia
chë spétta a ogni ómë chë Ddijë nën témë.
Caron demonië, kë l’uocchië dë fuochë,
a lórë accënnanë tuttë lë raccoglië,
vàttë k’u rémë chiunquë musciéja.
Cummë d’autunnë, cadënë lë foglië (v.112)
una appriéss’all’auta, finché u ramë
arrènn’a la terra tuttë lë fóglië suë,
tal’ e qualë u sémë malamentë d’Abramë
zë jétta ‘nquillë lidë unë a unë,
pë’ ‘nzinnë, cumm’a auciellë pë richiamë,
‘ccusì ze ne vanne ‘ncopp’a l’ónna scura,
e finché chë sarannë là scignutë,
purë da qua na nóva schiéra zë raduna.
<< Figliuolë mijë >> dicèttë u maestrë curtésë
<< chillë chë muorënë nëll’ira dë Ddijë
tuttë viénnë qua da ogni paesë;
prontë so’ a trapassà u sciumë;
ca la divina giustizia lë sprona
‘ccusì che la paura ze cagna in desiderië.
Quindë nën passa mai anëma bona, (v.127)
e però së Caron dë te zë lagna
puo’ tu sapé buon ca lë parolë suo’ bèn suonënë >>.
Funitë quistë, la scura campagna
trëmattë fortë, ca p’u spavèntë
la frontë dë sudorë ancora më bagna.
La terra lagrëmosa dèttë viéntë
che balénatte na luce vermiglia
che më ‘mbambalèttë d’ógne sëntëmiéntë
e cadivë comë a n’ómë che u suonnë piglia.
“ Ë, ë “ : sono mute, ovvero con suono contratto.
Visite: 272