INFERNO canto VII° in campobassano
INFERNO CANTO VII° in campobassano
“ Papé Satàn, Papé Satan, aleppe! “
‘ncumënzàttë Plutë kë la vocca ‘rracanita,
e quillë gentilë omë chë tuttë sa
dicèttë pë cunfurtarmë: << ‘Ntë fa piglià
da la paura, ca, issë ‘nté puterë,
‘ncë ‘mpëdiscë a scégnë chésta roccia>>.
Po’zë vutàttë a chélla faccia gonfia
e dicèttë:<< Zittë, malëdittë lupë
cunzùmë dèntrë la raja to’,
nën è sènza ragionë ca jamë a u scurë;
vulémë j’ ‘ngoppë laddò Mëchélë
facèttë véndétta dë la superba ribbelliona>>.
Cummë da u viéntë lë gunfiatë vélë
cadënë abbërrëtatë quannë l’arburë cédë,
talécqualë cadèttë ‘nterra la fiéra crudélë.
‘Ccusì scignèmmë a la quarta vallétta (v.16)(lacca: breve spiazzo tra ripe)
pigliannë cchiù dë la dulurosa ripa,
che tuttë u malë d’u munnë ‘nsaca.
Ahi, giustizia ‘e Ddijë, chë stipa
nuovë guaië e pénë, quantë në vërivë !
E pëcché la colpa nostra cë strazië accusì tantë!
Cummë fa l’onna ‘nfaccia a Cariddi,
chë zë rompë ‘nfaccia all’auta chë sbattë,
‘ccusì zë ‘ncuntrënë qua lë gentë.
Qua vërivë gentë cchiù assaië, (v.25)
e da na partë e dall’auta, k’allucchë gruossë,
vutànnë pisë a forzë ‘e piéttë,
zë ‘mmëriavënë contrë; e po’ purë là
zë rëvutavë ognunë, gërannëzë arrétë,
alluccannë << Pëcché tié>> e << Pëcché dà>>.
Ccusì turnavënë p’u ciérchië scurë
da ogni partë, a u puntë oppostë,
alluccànnëzë contrë ogni ‘astema; (v. 35)
e ijë, chë tënévë u corë quascë in péna,
dicivë: << Maestrë mijë, mo më spiéghë
che genta è chésta e së tuttë furënë chierëchë,
e ‘sta chiérëcata a la sinistra nostra>>.
E issë a me:<< Tuttë quantë furënë guèrcë
sì, dë la mèntë a la prima vita,
ca nn’ facènnë maië bona spesa.
Assaië chiarë la vocia lorë u dicë,
quannë viénnë a lë ddu’ puntë du ciérchië,
addò la colpa cuntraria lë spartë.
Chistë furënë chierëchë che ‘ntiénnë cupiérchië,
pëlusë ‘ncapë, e papë e cardinalë,
e avènnë l’avarizia pë supiérchië>>. (v.48)
E ijë:<< Maestrë, tra ‘stë dannatë
avess’avé rëcanòscë ciértë
chë évënë spurcatë da ‘ssë malë>>.
E issë a me:<< Pënziérë inutilë tu piénzë!
La vita mala chë facènnë lë fa zuzzë,
in modo ca a rëcanòscërlë lë fa scurë.
Eternamentë zë scuntrarrannë tra lorë;
chistë rësurgiarrannë da la tomba
k’u pugnë chiusë e l’autë kë la capa rasa.
U malë-dà e malë-tëné, u munnë bellë
ha tuotë a lorë e missë a ‘sta ‘uèrra;
qual’essa fussë, bellë parolë nën cë stannë.
Mo può vëdé, figliuolë, la brévë illusionë
dë lë cosë affidatë a la Furtuna,
pë la qualë la gentë z’abboffa;
ca tuttë l’orë chë sta sott’a la luna,
e che già évë dë ‘st’anëmë stanchë
nën putéssë farnë rëpusà una>>.
<< Maestrë>>, dëcivë a issë << mo dimmë purë: (v.67)
chésta furtuna, dë che tu dicë,
ch’è u bénë d’u munnë, sta tra lë manë?>>
E issë a me:<< O criaturë stubbëtë,
quanta ‘gnuranza è chélla chë v’uffènnë!
Mo voglië che tu, sumènta mija në magnë.
Quillë che u sapérë suë tuttë trapassë,
facèttë lë ciélë, e dèttë a lorë chi lëporta,
‘ccusì che ogni partë e a ogni partë rësplénnë,
dànnë ovunquë ugualmentë lucë:
ùrdënattë la stéssa mësura, spartita,
chë scagnàssë a tiémpë lë bénë inutëlë,
da gèntë a gèntë e da unë a n’autë sanghë,
oltr’a la différènza dë l’intelligenza umana;
perciò una cummanna e l’auta soffrë,
seguennë u judicië dë chésta
ch’è nascuostë comë nëll’erba la serpa.
U saperë vuostrë nën po’ cuntrastà a essa, ( v.85)
chë pruvvedë , sëntènzia e persécuta
cummë fannë a u régnë l’autë Ddijë.
Lë cagnamiéntë suë nën tiénnë trégua;
la necèssità lë fa veloce,
‘ccusì spissë capëta ca la vicènna succédë.
Chésta è chélla ch’è tantë messa ‘ncrocë
purë da chillë che l’avissëna vantà,
dannëlë rimprovërë a tuortë e malë parolë.
Ma essa ch’è béata, e ‘llë cosë nën lë sèntë:
kë l’autë primë crijaturë cuntiéntë
gira ‘ent’a la sféra sua e viàtë zë la godë.
Mo scignémë ormai a cchiù piétà;
già ogni stella che sagliva cadë,
quannë më smuvivë, ca rëmané ancora cè viétatë>>. (v. 100)
Nu’ attraversammë u ciérchië all’auta sponda
‘ngopp’a na fonta chë vollë e corrë
pë nu fussatë da essa crijàtë.
L’acqua éva scura assaië, cchiù che nera;
e nu’, passammë pë l’ondë grigë
trascènnë già pë n’auta vija.
Na paluda fa, che zë chiama Stige,
‘stu tristë sciumariéllë, quannë scégnë
abbasscë dë lë malignë spiaggë griggë. (v. 109)
E ijë, che a guardà évë ‘ntisë
vëdivë gèntë ‘nfangatë dent’a ‘llu pantanë,
spurcëllutë, kë la faccia scunnutata.
Chistë zë ràllévënë, no kë lë manë,
ma kë la coccia e ku piéttë e kë lë piédë,
spëzzannësë kë lë riéntë piézzë piézzë.
U buonë maestrë dicèttë:<< Figlië, mo vidë
l’anëmë dë chillë ca zë facènnë piglià dall’ira;
e purë voglië che tu certamentë cridë
che sott’a l’acqua sta gentë che suspira,
e fannë rëvullì chést’acquë ‘ngoppë,
comë l’uocchië të dicënë, addò lë girë. (v. 120)
Ficchiatë dentr’a la melma, dicënë “ Tristë eravamë
nëll’aria docë che da u solë zë rallegra,
purtannë dentrë nu fumë ‘ntussucusë,
mo sémë tristë dentr’a ‘sta melma scura”.
Quist’innë gorgoglia dentrë a la strozza,
ca nën puonnë dicë parolë intérë>>.
‘Ccusì gërannë attuornë dë la zozza fossa,
a larghë, tra la riva secca e u céntrë,
kë l’uocchië vutatë a chi déntrë ‘lla jozza strozza;
vënèmmë a la finë a piérë dë na torrë.
Visite: 288