INFERNO canto X° in campobassano
INFERNO canto X° in campobassano
Mo zë në va pë na vija ségréta
tra lë murë dë la città e lë tombë
u maestrë mijë e ijë appriéssë a issë.
<< O massëma virtù, che pë lë larghë girë
më purtastë>> ‘ncuminciaië << se të piacë,
dimmë e accuntiéntë u desidèrië mijë.
La gentë che déntrë a lë tombë stannë
lë pozzë vëré? Già so’ lëvatë
tuttë lë cupiérchië e nisciunë guarda.>>
E quillë a me:<< Tuttë lë tombë sarannë chiusë
quannë, da Giosafat qua, turnarrannë
ku cuorpë che llàngoppë hannë lassatë.
Qua stannë suttërratë
kë Epicurë tuttë lë seguacë suë
che l’anëma ku cuorpë insiémë morë.
Ma, a na dumànna chë më scié fattë
qua dentrë të rësponnë subbëtë, tra pochë,
e purë a u desiderië chë tu më nascunnë.>> (v.18)
<< O Toscano che pë la città d’u fuochë
vivë të në vai parlannë unèstë,
fammë u piacerë dë fërmartë qua nu pochë.
La parlata tua rëvéla
dë chélla nobbëla patria
a la quala i’so’ statë troppë pesantë>>.
All’antrasattë scèttë quistu suonë
da unë dëll’archë; però i’ m’avvicenaië
nu pochë ‘e cchù a la guida, pë paura.
E issë më dicèttë: << Girëtë! Chë fa?
Guardë là Farinata chë z’è auzàtë,
da la cinta a ‘ngoppë, tu u vëdarraië.>>
Ijë avévë già fissatë l’uocchië suë
e issë zë auzavë ku piéttë e fronta
cummë së tënéssë a dëspiéttë u ‘mbèrnë.
E svèltë lë manë dë la guida, prontë
më vussannë tra lë tombë a issë,
dicènnë:<< lë parolë tuë hanna èssë justë>>.
Cumm’ijë arrëvavë ‘nnant’a la tomba sua,
më guardattë nu pochë, e po’, quascë ‘nguijatatë,
m’addummannattë: << Chi furënë l’avë tuë?>>
I’ chë cë tënévë a ubbërì,
‘ncë ‘nnascunnivë, ma tuttë cë lë dëcivë,
e issë auzattë l’uocchië nu pochë ‘ngoppë,
e po’ dicèttë:<< Dègnamentë furënë nemicë mijë,
all’àvë mijë e a u partitë mijë,
tantë ca pë ddu’ vótë i’ lë vincivë>>. (v. 48)
<< Së lorë furënë cacciatë, turnannë da ogni partë>>
rëspunnivë ijë a issë, << sia la prima che la seconna vóta;
ma lë vuostrë ‘nzë ‘mparannë buon chéll’arta>>.
Allora z’auzattë da la tomba scupërchiata
n’ombra, auta fin’a u mussë:
credë ca ‘ngoppë a lë dënuocchië fussë auzata.
Më guardattë attuornë, attentamentë,
cummë pë vëdé chi stessë kë me,
e dopë chë z’assicurattë ca i’ fussë sulë
chiagnènnë më dicèttë:<< Së pë ‘stu scurë
carcërë vai p’u gènië tuë,
andò sta figliëmë? E pëcché nn’ sta kë te?>> (v.60)
E i’ a issë:<< Pë me stéssë nën stènghë:
quillë che aspèttë là, pë qua më porta
forzë vèrzë chélla che Guido vuostrë disdignattë.>>
Lë parolë suë e la sua pena
m’avènnë già rëvëlàtë u nomë;
però la rësposta fu precisa.
Auzatësë subbëtë alluccattë: << Comë?>>
<<dëcistë “issë avèttë?” Nën è vivë ancora?
L’uocchië suë nën védënë cchiù la docia lucë?>>
Quannë z’accurgèttë ca i’ trëcavë
a rësponnë, luonghë cadèttë e cchiù n’ scèttë fórë.
Ma quill’autë nobbëlë, ch’avevë vistë
prima, nën cagnàttë aspèttë,
né muvèttë la capë, né zë chiëgattë ‘e fianchë
e issë cuntinuannë u trascurzië dittë
<< Së lorë hannë>> dicettë << ‘mparatë malë (u mëstierë)
U fattë më turmènta tantë, cchiù dë ‘stu liéttë.
Ma nën zë appicciarrà cinquanta vótë
la faccia dë la donna che qua guèrna,
ca tu saparraië quantë chéll’auta pesa.
E se tu mai a u docë munnë turnë,
dimmë pëcché ‘llu popëlë è pazzë
contr’a lë mijë, kë ogni léggë?>>
Perciò ijë a issë: << U strazië e u gruossë massacrë
chë facèttë rosscia l’Arbia,
tala leggë fa fa’ a u nuostrë consiglië>>.
Doppë che kë nu suspirë zë muvèttë
<< A quillë fattë, nën fui sultantë ijë>> dicettë << né certë
senza na raggiona më sarija kë l’autë muossë.
Ma ijë fui sultantë, laddò
l’autë decidennë dë luvà Firenzë ‘a miézzë,
fui quillë che la dëfënnivë a visë apiértë>>.
<< Deh, possa truvà pacë la vostra discendenza>>
Prëgaië a issë, << sciuogliëmë u nurrëchë
che qua m’abboglië u pënziérë.
Parë ca vu’ vëdétë u tiémpë, se buon sèntë,
annànzetiémpë chë porta kë issë,
ma no a u mumèntë, chë vëdétë diversamentë>>. (v.99)
<< Nu’ vëdémë, cummë a chillë chë tiènnë poca lucë,>>
dicèttë << lë cosë chë stannë luntanë
tantë ca splènnë u sommë Ducë *. (*Dio)
Quannë z’avvicinënë o so’, tuttë funiscë,
a la nostra mentë; së l’autë ‘ncë dicënë,
niéntë sapémë dë lë fattë vuostrë umanë.
Però può capì ca è funita
la nostra canuscènza da u puntë
in cui, pë me, d’u futurë è chiusa la porta.>>
Allora, më sëntija in colpa,
dëcivë:<< Mo, dicétë dunquë, a ‘llu cadutë
che u natë suë è kë lë vivë unitë;
e se ijë prima stivë zittë,
dicétëlë ca i’ pënzavë
già a u sbaglië che vu’ m’avétë sciuotë.>>
E già u maestrë mijë më chiamava
pë cui pregaië u spirëtë, a la svelta,
më dicéssë chi kë issë stèva.
Më dicèttë: << Qua kë cchiù dë millë stènghë; (v.118)
quaddéntrë sta u secondë Federichë
e u Cardinalë, e dë l’autë nën të dichë>>.
Po’ zë cëlattë, e ijë vèrzë l’antichë
puéta më ‘ncammënajë, pënzannë
a qualë parlà më parèa nemichë.
Issë zë muvèttë, e po’ cammënannë
më dicèttë: << Pëcché sié accegliatë?>>
E ijë rëspunnivë a la sua dumanna.
<< La mentë tua zë rëcurdassë chélla chë ha sëntutë
contrë dë te>> më cummannattë u saggë;
<< e mo attiéntë qua!>> e auzattë u ditë:
<< Quannë saraië ‘nnantë a u docë sguardë
dë chélla dë la qualë l’uocchië bèllë tuttë vedë,
da essa vié a sapé u rièstë dë la vita to’>>.
Dopë gërattë vèrzë sinistra u camminë,
lassammë u murë e jèmmë vèrz’u céntrë,
pë na viarèlla che a vallë funiscë,
che fin’allangoppë mànna la puzza sua.
Visite: 311