INFERNO canto XVIII° in campobassano

• 

In questo canto, Dante ci mostra, nella prima parte, la struttura delle Malebolge e la suddivisione  dei cerchi in cui finiscono i fraudolenti, secondo che siano seduttori di donne come Giasone, oppure per conto d’altri per trarne un proprio profitto come Venedico  dei Caccianemico, che in cambio di denaro  condusse  la sorella Ghisabella a soddisfare le voglie del Marchese Obizzo d’Este.

Il canto, infine, chiude con la figura di Taide, prostituta di professione.

Le anime in questa ultima bolgia sono immerse in un mare di merda, proprio come meritano.

Nota: “ Ë ”, “ë “ sono appena percettibili, quasi non si pronunciano;” Š “, “š” si leggono “sc” di scena.

 

 

INFERNO canto XVIII° in campobassano

Nu poštë sta, a u ‘Mbèrnë, dittë Malebolge,

tuttë dë prétë d’u culorë d’u fiérrë

cummë la circonda tutt’attuornë.

Juštë mmiézë dë ‘štu campë malamentë

šta nu puzzë assa’ larghë  e funnë,

d’u qualë dichë  dopë cumm’è fattë.

Chélla fascia  che rëmanë  è tónna

tra u puzzë e u piérë d’u fianchë dë la roccia,

e è spartita a diecë vallë funnë.

Cummë addò a dëfènnë lë murë

cchiù fuossë  circondënë lë caštiellë,

‘ccusì qua štannë  dë la štessa forma,

talë e qualë  cummë so’ fattë chillë;

e cummë là all’entrata  dë la furtezza

parë štannë lë puntëciéllë,

‘ccusì a la basë dë la štagliata roccia partivënë

scuoglië attuornë all’argënë e lë fuossë,

finë a u puzzë che lë taglia e riunisscë.

A ‘štu poštë, scarëcatë da ‘ngoppë                                                   (v.19)

a Gerionë, cë truvammë; e u poeta

jètt’a sinistra e ijë appriéssë a issë më muvivë.

A mana deštra vëdivë nuovë dulurë,

nuovë turmientë e nuovë  fruštaturë,

dë lë qualë la prima vallë  éva štrachiéna.

A u funnë lë puccaturë  nudë štèanë;

da u centrë a qua, mënivënë versë dë nu’,

dallà a nu’, kë passë sveltë,

cummë a lë romanë, pë la folla grossa,

all’annë du giubbilèë, ‘ngopp’u pontë

avènna passà in modë  ca da nu latë

 jvënë verzë Santë Pietrë e u cašiéllë,

e dall’auta parta jvënë verzë u montë.

Da qua, da là, ‘ngopp’a la stessa roccia

vëdivë demonië curnutë kë grossë fruštë,

chë vattévënë crudamentë arret’a lë spallë.

Ahi,cummë facevënë auzà lë calëcagnë 

a lë primë fruštatë! Già nisciunë

aspëttavë la seconda  e né la terza.

Mentr’ijë jvë, l’uocchië mijë kë unë

zë scuntrannë, e ijë subbëtë dicivë:

<< Già dë vëdé a quištë nën m’è nuovë>>.

Perciò a rëguardarlë ijë më fërmaië;

e la docia guida kë me zë fërmattë

e cunsëntèttë che ijë nu pochë arrétë jssë.

E ‘llu fruštatë crëdèttë dë cëlarsë

calannë u sguardë; ma pochë lë valèttë,

ca ijë dicivë:<< O tu, che l’uocchië ‘nterra minë,

lë cunnutatë tuë  se nën so’ fauzë,

Venedico* šiè dë lë Caccianemiche;

ma che të ména  a ‘štë pungëcusë pénë?>>

E issë a me:<< A malavoglia të dichë,                                 (v.50)

ma më sforza la chiara parlata tua

chë më fa rëcurdà d’u viécchië munnë.

Ijë évë quillë  che la Ghisabella

purtaië a suddisfà d’u Marchesë lë voglië,

comë zë racconta la nutizia sconcia.

E nën so’ l’unëchë puccatorë bulugnesë,

ma qua ‘štu poštë è chinë tantë,

ca ‘ncë štannë tanta lénghë ‘mparatë

a dicë “sipa* ” tra Saveno e Reno;

e se dë quištë vuo’ fédë e próva,

tiénë a mmentë che d’anëma avarë sémë>>.

‘Ccusì dicennë, nu demonië  u culpettë

kë na scudisciata, e dicettë:<< Via,

ruffianë! Qua ‘ncë štannë femmënë da scagnà>>.

Ijë më riunivë a la guida mija;                                           (v.67)

dopë, kë poca passë arrëvammë

là vicinë a nu scuoglië che da la ripa ‘scìvë.

Assai facilmentë là saglièmmë;

e gërannë a destra ‘ngopp’a la schëggiata roccia,

da ‘llë ciérchië ètèrnë cë në jèmmë.

Quannë nu’ arrëvammë laddò issë è vuotë

sottë pë fa passà lë fruštëgatë,

la guida dicettë: << Attiéntë e fa ‘ccusì

che u visë tuë attira ‘štë malënatë,

da lë qualë ancora la faccia vidë,

ca so’ mënutë kë nu’ assiemë>>.

Da u viecchië pontë guardavamë la fila

che mëniva vèrzë dë nu’ dall’autë latë,

e chë la frušta ugualmentë scaccia.

U buonë maestrë, sènza chë ciu addummannassë

më dicèttë: << Guarda quillë gruossë chë vé ,

né u dulorë e manchë lë lagrëmë parë che rësèntë.

Che faccia regalë ancora ammantè!

Quillë è Giasonë, che kë curaggë e kë furbizia

lëvattë a lë Colchë* la pella d’u mëntonë.

Issë passattë pë l’isola dë Lenno,

dopë che l’arditë femmënë spietatë

accërènnë tuttë lë masculë lórë.

Là kë ségnë e kë parolë docë,

Isifile* ‘ngannattë, la giuvënetta

chë prima avèa ‘ngannatë a tuttë l’autë.

La lassàttë là préna, sola.

Pë tala colpa e tala pena issë  è cundannatë;

e purë Medèa pur’éssa è vëndëcata.

Kë issë zë në va chi all’autë inganna:

e quištë bašta pë la prima vallë

a sapé e dë chillë dentrë ca  essa azzanna.>>

Già eravamë laddò la štretta vija                              (v.100)

kë la seconda sponda zë ‘ncrocia,

e l’archë  fa da spalla a n’aut’arche.

Qua sëntèmmë gentë che zë lamenta

nell’auta vallë e ku mussë sbuffa,

e zë ména essa štessa kë lë manë.

Lë spallë évënë cupertë dë na muffa,

pë la parta dë sottë  che z’attacca,

che kë l’uocchië  e ku nasë lëtëgava.

U funnë è cupë ‘ccusì ca nën bašta

poštë pë vëdérlë senza arrëvà ‘ngoppë

all’archë, addò u scuoglië è cchiù autë.

Qua arrëvammë; e po’ abbasscë u fuossë

vëdivë genta affucata dent’a na mmerda

che dall’uomënë parèa smòšta.

E mentrë ca ijë lassottë cërcavë,

vëdivë unë ku capë ‘ccusì spuorchë dë mmerda,

che ‘nzë rëcanusceva s’éva laichë o chiérëhë.

Quillë m’alluccattë:<< Pëcché šié tu ‘ccusì ‘ngurdë

dë guardarmë cchiù dëll’autë bruttë?>>

E ijë a issë:<< Pëcché, se rëcordë buonë,

già t’hai vištë kë lë capillë  assuttë,

e šié Alessië Interminei dë Lucca;

perciò të fissë cchiù dë tuttë l’autë>>.

E issë, allora, vattènnëzë la capa:

<< Quassottë m’hannë ‘nfussatë lë lusinghë

pë lë qualë ijë  nn’avivë  maië la lénga sazia>>.

Appriéssë, la guida: << Fa che móva>>

më dicettë << nu pochë la capa ‘nnanzë,

‘ccusì ca la faccia  buonë l’uocchië vidë

dë chélla zozza e scapëllata bagascia

che là zë ràtta kë l’ógnë mmërdosë,

e mo z’accuccura e mo allérta z’auza.

Tèida è la puttana che rëspunnettë

all’amantë suë  quannë dicèttë : - Tenghë ijë assai grazië

addò te?-. – Anzë meraviglië!-

Ebbènë sarannë l’uocchië nuostrë sazië>>.

Note:

*1) Venedico dei Caccianemico, fece prostituire la sorella Ghisabella per soddisfare le voglie di Obizzo d’Este;

*2) “sipa” termine dialettale bolognese che significa “sì”;

*3) Colche: Colchide;

*4) Isifile, ragazza che fu ingannata da Giasone e che a sua volta, lei, ingannò le sue amiche.

Visite: 473