INFERNO in campobassano

• 

 

da INFERNO (tradotto da Ugo D’Ugo in Campobassano) CANTO I°

A mmiézë du passà dë la vita nostra

më rëtrùavë pë nu voschë scurë

ca la via bbona avèa përdutë.

Ah! A dicë cumm’eva è cosa tosta

stu voschë salvaggë, a pënzarcë sulë më rëvé la paura!

Tant’è mariéntë ca pochë dë cchiù è la morta,

ma pë trattà du bénë chë truavë,

vë parlë d’autë cosë chë vëdivë.

I’ nën saccë buonë cumm’entravë

pë quantë stèa ‘nsunnëlitë,

ca la via bbona avèa përduta.

Ma po, quann’arrëvavë a pédë dë nu cullèttë,

laddò funiva chella vallèttë

chë m’avèa ignutë u corë dë paura,

guardai pë l’aria e vëdivë lë spallë so’

vëstitë già da lë raggë du pianetë

chë mména la genta pë lë stradë.

Allora la paura zë calmattë pochë

da quannnë fortë ‘mpiéttë m’eva entrata,

facennëmë passà brutta nuttata.

E cumm’a quillë, che pë fforzë, affannatë,

è sciùtë da u marë ‘ncopp’a la réna

e zë gira a rëvérë l’onna ‘nguijatata,

accusì l’anëma mija ch’ancora scappava,

zë gërattë a rëvëré la strada fatta,

che mai lasciattë scampë a perzona viva.

Dopë ch’avivë pusatë u cuorpë stanchë,

rëpigliaië la vija pë la spiaggia deserta,

a modë che u pèdë fermë sempë cchiù vasscë stèa.

E ecchëtë , quascë all’inizië dë la sagliuta,

na lonza leggiéra e svelta assaië,

che dë pilë a macchië éva ‘mmantata,

e ‘nzë luavë da la vista mija;

anzë, zë parattë ‘nnanzë ‘mpëdènnëmë u camminë,

ca i stèa pë rëturnarm’arrétë, cchiù dë na vota.

U tiempë éva appena matina

e u sole z’auzavë chë chéllë stellë

chë stèanë chë issë quannë l’Amorë dë Dijë

smuvettë pë primë chellë cosë bellë:

sì, ca më facèa spërà buonë a causa

dë chella fiera da la pella bella.

l’ora du tiempë e dë ‘lla bella staggiona.;

ma nën tantë ca nën më mëttéssë paura

la vista, quannë m’apparettë nu leonë.

Quistë parèa ca më mënissë contrë

chë la capa àuzata e arrajatë ‘e famë

cummë së purë l’aria tënéssë paura;

e dë na lupa, tutta rënsëcchita

che a tanta gentë avèa fattë chiagnë.

Chesta më mëttèttë tantë d’apprenzionë

pë la paura ch’asciva dall’uocchië suo’

ca i’ përdivë u sensë dë la sagliuta.

E cumm’a quillë che kë voglia accatta,

e arriva u tiempë chë lë fa perdë tuttë,

e zë rattrista e chiagnë pë përdènza so’,

accusì më facèa la bestia senza darmë pacë,

ca vënènnëmë ‘ncontrë a pochë a pochë

më rëmannavë arrétë, laddo’ u solë è zittë.

Mentr’ijë prëcëpëtavë abbasscë,

nnant’all’uocchie mi’ apparèttë

chi pë tanta tiempë rëmanettë zitte.

 Quannë vëdivë a quissë rend’a ‘llu desertë

“ Pietà dë më “ allucai a issë,

“ chiunquë scié tu , o ombra,  o omë vérë! “

M’arrëspunnèttë: “ ‘Nso’ omë, omë già so’ statë

e lë pariéntë mijë évënë lumbardë,

Mantuanë pë patria tutt’e ddu’.

Nascivë  sott’a Giulië, quannë issë eva viecchië

e vëvivë a Roma, sott’a u buon Augustë,

a tiémpë dë lë Ddijë fauzë e busciardë.

Pueta évë, e cantaië dë quillë  buonë

figlië d’Anchisë che mënèttë da Troia

dopë che u superbë Ilion fu bruciatë.

Ma tu, pëcché rëvié qua mmiezë a ‘stu ‘mbèrnë?

Pëcché nën saglië la bella muntagna

ch’è principië e causa dë tanta gioia?”.

“ Ma scié tu quillë Virgilië e chella surgenta

ch’allaga dë parolë nu larghë sciumë?”

arrespunnivë a issë calannë la frontë pë’ ‘bbrëogna.

“ Oh dëll’autë puétë unorë e lumë

m’avvalë u tanta studië e tant’amorë

che m’ha fattë cërcà u librë tuë.

Tu scié u maestrë mijë e mijë autorë:

tu scié sulë quillë e a te pigliajë

u stilë bellë che m’ha datë unorë.

Virë la bèstia pë’ la quala i’ më gëraië

Aiutëmë da essa, famoso saggio,

ca essa më fa trëmà manë e puzë”.

“ A te cummiénë fa n’autë viaggë!”

Rëspunnèttë dopë che më vëdèttë chiagnë,

“ së vuo’ campà qua a ‘stu luoghë salëvaggë:

ca chesta bèstia pë la quala tu allucchë

nn’ lassa fa passà nisciunë pë la sua via,

ma tantë ch’u ‘mpiccë ca l’accidë;

malamèntë e cattiva è pë natura,

ca ‘nzë sazia maië ‘ntuttë

e dopë magnatë te’ cchiù famë ‘e prima.

So’ assaië lë bèstië che z’assumiglia

e cchiù sarannë fin’a quannë nnë vënarrà quillë

che la farà schiattà e murì ‘e dulorë.

Quissë ‘nzë magnarà terra e metallë,

ma sapienza, amorë e vërtù

e u paese suo’ sarà tra Feltrë e Feltrë.

Dë chella umëla Italia sarà salutë,     

pë essa murèttë la vergëna Camilla.

Eurialë e Turnë e Nisë dë feruta,

quistë la sëcutarà da ogni villa

fin’a quannë l’avrà rëméssa ènt’u ‘mbèrnë

llàddo’ la mmiria la sbijattë.

Pëcchéssë i’, p’u bbénë tuë pènzë e raggionë

ca tu vié kë mme, e ijë të guidë

e të tirë forë da ‘stu postë èternë,

addo’ sëntarraië allucchë adduluratë

che priéghënë e ciérchënë na seconda morta.        (vv.118)

E là vëdarraië chillë  che so’ cuntiéntë

dent’u fuochë, pëcché spèrënë dë vënì

quannë che z’arriva a la beata gentë

a la qualë, dopë se tu vuo’ saglì,

anëma sarà a chi cchiù dë me è dégnë

ca a essa i’ po’ të lassë e më në torn’arrétë,

pëcché quill’Imperator che llà ‘ncoppë regna

a causa ca më rëbbëllaie  a la sua léggia,

nën vo’ che a u paesë suo’, pë me zë entra.

A ogni partë cummanna e là regna;

là è la cëttà sua e l’”alto seggio”;

oh, fëlicë quillë che là élèggë!”

E ijë a issë: “Pueta,, i’ t’addummannë

pë quillë Ddijë che tu nën canuscistë,

pëcché ijë nn’acchiappë ‘stu malë e pèggë

ché tu më minë làddo’ mo m’ha dittë

‘ccusì ch’i’ vérë la Porta dë Sante Piétrë

e chillë che tu faië tantë tristë.”

Allora z’abbiattë e i’ lë ivë appriéssë.   (vv.132) 

Visite: 615